Dit jaar gaat voor het tweede jaar, de met medewerking van het lectoraat VOMD ontwikkelde minor, Educatief Design van start.Waar schoolontwerpen (eveneens mee ontwikkeld door het lectoraat VOMD) meer gericht was op het ontwerpen van een leeromgeving is educatief design vooral gericht op het curriculum van de leerlingen/studenten. In het navolgende wil ik hierover kort mijn gedachten laten gaan. Ik hoop : als inspiratie voor de nieuwe studenten/(aankomend)docenten educatief design. Voor mij staan daarbij twee begrippen centraal "herhaling" en "deviatie".
Herhaling :
In mijn optiek dient onderwijs ervoor om kennis en kunde door te geven van de ene persoon op de andere. Kennisoverdracht. Deze "herhalingsoefening" leidt ertoe dat er ruimte kan onstaan voor vooruitgang. Immers als eenieder telkens weer bij nul zou moeten beginnen, zou er nooit tijd overblijven om verder te komen dan de vorige generatie. Van belang is dat deze "kennis" die wordt herhaald deugdelijk voorhanden is. Dat betekent dat het van belang is dat scholen en opleidingscentra partciperen in een netwerk van beschikbaar opleidingsmateriaal.Volgens de eerder genoemde criteria bij schooldesign vindt daarbij vooruitgang op basis van gezonde concurentie plaats.Van belang is verder dat bij iedere vorm van opleiding ook een basis aanwezig is waar iemand in kan worden onderwezen/geproffessionaliseerd. In hoeverre iemand deze basis nodig heeft hangt af van zijn persoonlijke competenties. Het onderwijs hoeft ook niet te beginnen met een algemeen basisideoom. Onderwijs dient veel meer dan tot nu toe het geval is georganiseerd te worden op basis van verschillen in leerstijlen. De een leert vanuit de theorie, de andere vanuit de praktijk. Dat betekent dat leermateriaal veel meer "simultaan" dan "lineair" beschikbaar moet zijn.
Deviatie:
Een wijze man zei ooit eens : "creativiteit ontstaat vanuit overschotskracht" (Lievegoed). Daarmee bedoelde hij, nadat je de basis verzorgd hebt, ontstaat een overschot aan kennis en energie, die je beschikbaar hebt om nieuwe dingen totstand te brengen. Werken met dat overschot is wat het leven leuk maakt.Rijk sterven (met overschot) is in zekere zin een gemiste kans.In het traditionele Educatief Design vind ik dat doorgaans de herhaling teveel een doel op zichzelf geworden. Voor mij is het niet meer en niet minder dan het huiswerk dat je moet doen om serieus werk te kunnen verrichten in dit tweede veld.Naar mijn idee moet danook in het "eerste veld" snel worden gewerkt. Dat vraagt grote onderwijskundige "skills" van de docenten.Snelheid hangt immers vaak samen met de mate waarin iemand prettig les weet te geven. Daarom is het van groot belang dat de beste docenten steeeds weer worden uitgedaagd ook in de laagste klassen les te geven. In het tweede "veld" kan worden geexperimenteerd met persoonlijke, nieuwe vormen van kennis/kunde. Dat is het gebied waar het eigenlijk omdraait. Hierop dienen de ogen gericht te zijn. In het kader hiervan ben ik een groot voorstander van versnelde onderwijs/opleidingstrajecten "in het basisveld" als dat kan/verantwoord is en verlengingsmogelijkheden/specialistische verdieping "in het creatieve veld".In het laatste veld dient de docent "participerend" te werk te gaan. Niet het doceren wordt zijn hoofdtaak. Net als in de oude gildes is hij bezig met een eigen werk te maken. De leerling/student werkt naast hem, kan hem vragen stellen, kan begeleiding krijgen, maar hoeft dat niet. Hij kan ook gewoon over de schouder van de docent meekijken hoe die het doet.Deze werkwijze is inspirerend en drukt de kosten van het onderwijs omdat de docent niet "full time" doceert.
Slot
Voor het opleidingsprogramma Educatief Design geldt in feite hetzelfde als voor de hier besproken voorbeelden uit de schoolpraktijk. Binnen het opleidingsconcept is van groot belang dat er basiskennis wordt aangereikt die ook steeds weer wordt geactualiseerd. Vermeden moet worden dat de basis doel wordt in plaats van middel. Het doel is het ontwikkelen van een eigenzinnig pragmatisch-creatief vermogen. Van belang is dat een student/docent Educatief -Design zich daarbij kan oefenen om docent-onderzoeker(ontwerper) te worden. Al eerder is genoemd de school van morgen kan gaan bestaan uit docenten die niet alleen lesgeven, maar ook komen met persoonlijke ontwerpen. Voor mij is bij dit allees duidelijk geworden dat een gedegen Educatief Design niet bestaat uit 2 maar uit 3 componenten. Het gaat om : (1) onderzoek (2) design(3) ondernemen.Het is nooit de bedoeling geweest om studenten Educatief Design op te leiden tot abstracte ontwerpers. Het gaat er om dat iets werkt. Succesvol ondernemen blijkt daarbij van groot belang. Voor de minor betekent dat dat studenten zich niet alleen dienen te richten op de innovatieve kracht van een produkt, maar ook op de organisatie van het proces (met name communicatie) richting de betrokkenen (breefing-debreefing enz.).Gezien de resultaten van vorig jaar (zie evaluaties van de mnor en de evaluaties van de betrokken academische scholen i.o) is dit proces al aardig opgang gekomen
woensdag 19 september 2007
Minor/Project Schoolontwerpen
" Zoals een gevechtspiloot, zo zegt het OESO-rapport (2001), beschikt over informatiesystemen die hem onmiddelijk en permanent informeren over zijn positie, de toestand van de vele onderdelen, de gevaren en de mogelijkheden, zo zouden
zowel leerling als leerbegeleider moeten kunnen beschikken over een permanent informatie- en monitoringsysteem om op een gepaste wijze te kunnen reageren in hun zoektocht naar recources en meerwaarde." (in :Jan Masschelein e.a. De architectuur van de leeromgeving/een school zonder ziel).
Inleiding
Inmiddels is de tweede jaargroep van start gegaan op de Hogeschool voor de Kunsten die zich bezig houdt met het proces van eigentijds schoolontwerpen. Dat riep bij mij de vraag op wat ik het belangrijkste aspect vind als het gaat om de school van vandaag en morgen. Al vrij snel kwam ik uit bij het ontwikkelen van een communicatief netwerk. School is daarbij in mijn ogen de verbindinding tussen persoonlijke scholing & school maken. Hoe deze 2 begrippen samenhangen met het opbouwen van een communicatief netwerk zal ik in het navolgende proberen toe te lichten.
Persoonlijke scholing :
School staat voor mij gelijk aan persoonlijke scholing binnen een netwerk van mensen die ook bezig zijn met gerichte scho-ling. Daarmee is een school niet primair een gebouw, een plaats, een instituut, maar een activiteit, een gebeurtenis, een actie. Dit te beseffen is van groot belang bij het ontwerpen van nieuwe scholen. Te vaak zijn directies en architecten nog geneigd een school te zien als een gebouw. Binnen dat gebouw kan vervolgens scholing plaatsvinden. Voor dat je het weet ligt de aandacht echter meer bij de regelementaire of esthetische vormgeving van het gebouw dan bij de scholing. Overbo-dige voorzieningen worden getroffen. Broodnodige voorzieningen worden vergeten.Uitgaande van het paradigma dat "school is persoonlijke scholing" dienen schoolontwerpers veel vrijer om te gaan met het ontwerpen van een leeromgeving en daarbij in de regel minder te denken in termen van "bakstenen stapelen" en meer in termen van het ontwerpen van een netwerk structuur die past bij de "mobiele leerling/student" van vandaag. De school van morgen is een "landingsbaan" en geen "hangar". Dat betekent dat vaste behuizingen steeds kleiner worden, dat 'meetings' georganiseerd worden op festival- achtige bijeenkomsten, en dat er een uitekend verzorgd digitaal netwerk is waardoor de studenten/leerlingen en experts voortdurend met elkaar in verbinding kunnen staan en de informatie kunnen krijgen "die hun permanent informeren over hun positie". School/scholing in de toekomst is daarmee in belangrijke mate een virtuele activiteit, grensoverschrijdende, meervoudig geletterde, activiteit geworden die een apart type organisatie vraagt.
School maken :
Aan de kant van de expert staat school voor mij gelijk aan " school maken" . Schoolmaken is niet iets dat af te dekken is met een goede arbeidsrechtelijke positie. In mijn ogen is (virtuele) scholen waar ik het over heb een vrije markt waarop experts vrij hun waren kunnen aanbieden. Concurentie hoort bij het geestelijk leven. Zo alleen (en niet door politiek) wordt kwaliteit, zelfs genialiteit, ontwikkeld. Van belang is dat de school van de toekomst een "open source" netwerk is van experts die hun eigen materiaal onderzoeken, ontwikkelen en op de markt brengen. Daarmee is de docent van de toekomst het beste tegelijk met de vrije kunstenaar. Hij schrijft, geeft lezingen en workshops. Overigens is de docent van morgen geen "stabiele" en "full time" positie meer. Waar iemand in de ene context docent is, is hij in de andere student, en vise versa.Om verstarring van het onderwijs te voorkomen is het van belang dat de docent zich in de regel binnen meerdere netwerken tegelijk begeeft. Hij werkt vanuit thuis, of vanuit "settings" die vooral functioneel zijn voor zijn/haar thematiek. Dit sluit aan bij de eerdere "festival" metafoor. Docenten werken met studenten en leerlingen op reizende, steeds veranderende podia. Om continuiteit te garanderen bestaat er wel een voortdurende relatie met de "basis". Op deze "basis" wordt alle informatie gecoordineerd, is een helpdesk functie aanwezig, kan ook direct hulp worden ingezet ter plekke (via duurzame verbindingen) als dat nodig is, en kunnen verzekeringen worden afgesloten door de docent/vrij ondernemer voor als er geen werk voorhanden is.
Slot
Op de Vrije Hogeschool in Driebergen wordt al druk geexperimenteerd met het ontwikkelen van deze nieuwe leeromgeving. Concreet betekent dat dat de vaste behuizing is ingekrompen, evenals het aantal "vast" personeel. Er wordt welbewust ge-werkt met meer free-lancers. Ook is er veel meer aandacht voor het leren op een werkplek/leerplek buiten de beslotenheid van de Vrije Hogeschool terrein. Op gezette tijden worden presentaties gehouden die studenten uitdagen hun progressie te tonen. Stappen worden gemaakt in het ontwikkelen van een communicatief netwerk zodat het contact tussen alle betrokken partijen goed loopt. Een eerste stap was de ontwikkeling van een deugdelijke website. In de komende tijd zal de mogelijkheid worden onderzocht van het werken met weblog/podcast/vodcast door studenten, docenten en betrokken instellingen. Ik kan me zelfs voorstellen dat iedereen bij het begin van het academisch jaar daarvoor de nodige hardware krijgt/koopt. Dit alles met het doel dat de school van morgen uiteindelijk meer een "levende beweging" kan zijn "persoonlijk" "flexibel" , "continu" en "dynamisch" dan een " verstard instituut", "onpersoonlijk", "rigide" en "discontinu".
zowel leerling als leerbegeleider moeten kunnen beschikken over een permanent informatie- en monitoringsysteem om op een gepaste wijze te kunnen reageren in hun zoektocht naar recources en meerwaarde." (in :Jan Masschelein e.a. De architectuur van de leeromgeving/een school zonder ziel).
Inleiding
Inmiddels is de tweede jaargroep van start gegaan op de Hogeschool voor de Kunsten die zich bezig houdt met het proces van eigentijds schoolontwerpen. Dat riep bij mij de vraag op wat ik het belangrijkste aspect vind als het gaat om de school van vandaag en morgen. Al vrij snel kwam ik uit bij het ontwikkelen van een communicatief netwerk. School is daarbij in mijn ogen de verbindinding tussen persoonlijke scholing & school maken. Hoe deze 2 begrippen samenhangen met het opbouwen van een communicatief netwerk zal ik in het navolgende proberen toe te lichten.
Persoonlijke scholing :
School staat voor mij gelijk aan persoonlijke scholing binnen een netwerk van mensen die ook bezig zijn met gerichte scho-ling. Daarmee is een school niet primair een gebouw, een plaats, een instituut, maar een activiteit, een gebeurtenis, een actie. Dit te beseffen is van groot belang bij het ontwerpen van nieuwe scholen. Te vaak zijn directies en architecten nog geneigd een school te zien als een gebouw. Binnen dat gebouw kan vervolgens scholing plaatsvinden. Voor dat je het weet ligt de aandacht echter meer bij de regelementaire of esthetische vormgeving van het gebouw dan bij de scholing. Overbo-dige voorzieningen worden getroffen. Broodnodige voorzieningen worden vergeten.Uitgaande van het paradigma dat "school is persoonlijke scholing" dienen schoolontwerpers veel vrijer om te gaan met het ontwerpen van een leeromgeving en daarbij in de regel minder te denken in termen van "bakstenen stapelen" en meer in termen van het ontwerpen van een netwerk structuur die past bij de "mobiele leerling/student" van vandaag. De school van morgen is een "landingsbaan" en geen "hangar". Dat betekent dat vaste behuizingen steeds kleiner worden, dat 'meetings' georganiseerd worden op festival- achtige bijeenkomsten, en dat er een uitekend verzorgd digitaal netwerk is waardoor de studenten/leerlingen en experts voortdurend met elkaar in verbinding kunnen staan en de informatie kunnen krijgen "die hun permanent informeren over hun positie". School/scholing in de toekomst is daarmee in belangrijke mate een virtuele activiteit, grensoverschrijdende, meervoudig geletterde, activiteit geworden die een apart type organisatie vraagt.
School maken :
Aan de kant van de expert staat school voor mij gelijk aan " school maken" . Schoolmaken is niet iets dat af te dekken is met een goede arbeidsrechtelijke positie. In mijn ogen is (virtuele) scholen waar ik het over heb een vrije markt waarop experts vrij hun waren kunnen aanbieden. Concurentie hoort bij het geestelijk leven. Zo alleen (en niet door politiek) wordt kwaliteit, zelfs genialiteit, ontwikkeld. Van belang is dat de school van de toekomst een "open source" netwerk is van experts die hun eigen materiaal onderzoeken, ontwikkelen en op de markt brengen. Daarmee is de docent van de toekomst het beste tegelijk met de vrije kunstenaar. Hij schrijft, geeft lezingen en workshops. Overigens is de docent van morgen geen "stabiele" en "full time" positie meer. Waar iemand in de ene context docent is, is hij in de andere student, en vise versa.Om verstarring van het onderwijs te voorkomen is het van belang dat de docent zich in de regel binnen meerdere netwerken tegelijk begeeft. Hij werkt vanuit thuis, of vanuit "settings" die vooral functioneel zijn voor zijn/haar thematiek. Dit sluit aan bij de eerdere "festival" metafoor. Docenten werken met studenten en leerlingen op reizende, steeds veranderende podia. Om continuiteit te garanderen bestaat er wel een voortdurende relatie met de "basis". Op deze "basis" wordt alle informatie gecoordineerd, is een helpdesk functie aanwezig, kan ook direct hulp worden ingezet ter plekke (via duurzame verbindingen) als dat nodig is, en kunnen verzekeringen worden afgesloten door de docent/vrij ondernemer voor als er geen werk voorhanden is.
Slot
Op de Vrije Hogeschool in Driebergen wordt al druk geexperimenteerd met het ontwikkelen van deze nieuwe leeromgeving. Concreet betekent dat dat de vaste behuizing is ingekrompen, evenals het aantal "vast" personeel. Er wordt welbewust ge-werkt met meer free-lancers. Ook is er veel meer aandacht voor het leren op een werkplek/leerplek buiten de beslotenheid van de Vrije Hogeschool terrein. Op gezette tijden worden presentaties gehouden die studenten uitdagen hun progressie te tonen. Stappen worden gemaakt in het ontwikkelen van een communicatief netwerk zodat het contact tussen alle betrokken partijen goed loopt. Een eerste stap was de ontwikkeling van een deugdelijke website. In de komende tijd zal de mogelijkheid worden onderzocht van het werken met weblog/podcast/vodcast door studenten, docenten en betrokken instellingen. Ik kan me zelfs voorstellen dat iedereen bij het begin van het academisch jaar daarvoor de nodige hardware krijgt/koopt. Dit alles met het doel dat de school van morgen uiteindelijk meer een "levende beweging" kan zijn "persoonlijk" "flexibel" , "continu" en "dynamisch" dan een " verstard instituut", "onpersoonlijk", "rigide" en "discontinu".
dinsdag 18 september 2007
Onderzoek & Ontwerp Liberal Arts
18 september hebben in relatie tot de ontwikkeling van een progressieve vorm van Liberal Arts drie gesprekken van betekenis plaatsgevonden. Het eerste gesprek vond plaats tussen de vrije hogeschool (Bernard Lievegoed College for Liberal Arts) en de Ionastichting over het ontwikkelplan VH, te beginnen met de minor. Het tweede gesprek met de uitgeverij Christofoor/Indigo, over publicaties die een nieuwe eigentijdse vertaling van "menswijsheid" (dus ook antroposofie) in zich dragen.Ook van belang was een gesprek met Loek Vrooman over de Utrechtse Academie.
In het eerste gesprek is besloten dat in de maand september/oktober een eerste versie van een minor Liberal Arts wordt ontwikkeld en opgetekend olv.Jeroen Lutters. Hij zal daarbij polsen of Hanke Drop wil meewerken. Inmiddels is dat gebeurd. Zij heeft zich daartoe bereid verklaard. Om op volle sterkte te komen lijkt het toch nog nodig om het team met een man te versterken. Daarvoor is al iemand op het oog.Intussen zal een bijeenkomst worden gepland voor eind oktober om de plannen voor te leggen aan de betrokkenen, te weten : Dick de Wolff, Marcel Meer, Jos Theunissen, Ignaz Anderzon, en Marja Mole-naar. Overigens zal bij het ontwikkelen van de minor ook nog advies worden gevraagd aan experts op het gebied van leerlandschappen vanuit het Lectoraat VOMD (Hans Jansen) en experts vanuit de VH op het gebied van de pre-masters doelgrooep (Jan Bas Lohman). Leidmotif bij de minor/pre-master wordt het ontwikkelen van "oog voor het detail" (close reading), het "afwijkende" (poetisch bewustzijn}, het "denken" in plaats van "het weten". De pre-masters moet daarmee kunnen dienen als ingang voor o.a. de masters pedagogiek. Centraal staat het ontwikkelen van "verdiepende academische vaardigheden". Om goed te kunnen werken ontwerp ik een werkplan voor de medewerkers (waarschijnlijk in de vorm van een twee daagse) waarlangs het gewenste materiaal kan worden opgeleverd.
In het gesprek bij Christofoor zijn de publicaties ter sprake gekomen die dienen als ondersteuning van het verder ontwik
kelen van het progressieve Liberal Arts ideaal. Daarbij is de publicatie "Noblesse Oblige" van Jeroen Lutters besproken. Bepaald is dat deze tekst in september 2008 zal verschijnen in een klein boekje. Dit boekje maakt onderdeel uit van een
serie boekjes voor de doelgroep tussen de 40 en 60 en gaan over belangrijke thema's om te overdenken. In dit eerste
boekje staat het begrip "Bezinning" centraal. Ook is gesproken over het script van de soap + post script+ fotomateriaal van "Dreef 33". Gedacht wordt aan een co-productie met Agiel, waarin uiteindelijk (om redenen van marketing technische positionering) Agiel de "lead" zou kunnen/moeten nemen. Ook dit boek zou moeten verschijnen in september 2008.Het materiaal moet daarvoor klaar zijn in mei 2008, hetgeen ook haalbaar is.Concreet betekent dat tegelijk twee boeken in september 2008 zullen verschijnen die raken aan de progressieve Liberal Arts concept : 1 bij indigo en 1 bij agiel.
In het gesprek met Loek Vrooman kwam aan de orde hoe ASCA georganiseerd is op een wijze die inspirerend kan werken voor de Utrechtse Academie, het Lectoraat, en zelfs voor de organisatie van de te ontwikkelen pre-master. De werkwijze is gebasseerd op het scheppen van een internationale omgeving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten en in gesprek kunnen komen op een hoog niveau. Het geheim van de werkwijze is (1) het organiseren van de cultuur werkplaats op basis van inhoudelijke inspirerende thema's die werkgebieden overstijgen (gekoppeld aan mensen) (2) het centraal stellen van publicaties die het niveau van onderzoeksverslagen overstijgen (3) het stimuleren van seminars waarbij de deelnemers aan het scholingstraject uitgedaagd worden zichzelf te laten zien (4) het faciliteren van training in vaardigheden waarover je nog niet beschikt. Deze structuur doet in zekere zin Amerikaans aan en werkt. In de te ontwikkelen pre-masters wordt deze structuur als basis voor het methodisch-didactisch handelen genomen. Dat betekent dat er een lijn zal dat er gewerkt zal worden op : (1) inspiratieniveau (2) produktniveau (3) ontmoetingsniveau(4) trainingniveau.
In het eerste gesprek is besloten dat in de maand september/oktober een eerste versie van een minor Liberal Arts wordt ontwikkeld en opgetekend olv.Jeroen Lutters. Hij zal daarbij polsen of Hanke Drop wil meewerken. Inmiddels is dat gebeurd. Zij heeft zich daartoe bereid verklaard. Om op volle sterkte te komen lijkt het toch nog nodig om het team met een man te versterken. Daarvoor is al iemand op het oog.Intussen zal een bijeenkomst worden gepland voor eind oktober om de plannen voor te leggen aan de betrokkenen, te weten : Dick de Wolff, Marcel Meer, Jos Theunissen, Ignaz Anderzon, en Marja Mole-naar. Overigens zal bij het ontwikkelen van de minor ook nog advies worden gevraagd aan experts op het gebied van leerlandschappen vanuit het Lectoraat VOMD (Hans Jansen) en experts vanuit de VH op het gebied van de pre-masters doelgrooep (Jan Bas Lohman). Leidmotif bij de minor/pre-master wordt het ontwikkelen van "oog voor het detail" (close reading), het "afwijkende" (poetisch bewustzijn}, het "denken" in plaats van "het weten". De pre-masters moet daarmee kunnen dienen als ingang voor o.a. de masters pedagogiek. Centraal staat het ontwikkelen van "verdiepende academische vaardigheden". Om goed te kunnen werken ontwerp ik een werkplan voor de medewerkers (waarschijnlijk in de vorm van een twee daagse) waarlangs het gewenste materiaal kan worden opgeleverd.
In het gesprek bij Christofoor zijn de publicaties ter sprake gekomen die dienen als ondersteuning van het verder ontwik
kelen van het progressieve Liberal Arts ideaal. Daarbij is de publicatie "Noblesse Oblige" van Jeroen Lutters besproken. Bepaald is dat deze tekst in september 2008 zal verschijnen in een klein boekje. Dit boekje maakt onderdeel uit van een
serie boekjes voor de doelgroep tussen de 40 en 60 en gaan over belangrijke thema's om te overdenken. In dit eerste
boekje staat het begrip "Bezinning" centraal. Ook is gesproken over het script van de soap + post script+ fotomateriaal van "Dreef 33". Gedacht wordt aan een co-productie met Agiel, waarin uiteindelijk (om redenen van marketing technische positionering) Agiel de "lead" zou kunnen/moeten nemen. Ook dit boek zou moeten verschijnen in september 2008.Het materiaal moet daarvoor klaar zijn in mei 2008, hetgeen ook haalbaar is.Concreet betekent dat tegelijk twee boeken in september 2008 zullen verschijnen die raken aan de progressieve Liberal Arts concept : 1 bij indigo en 1 bij agiel.
In het gesprek met Loek Vrooman kwam aan de orde hoe ASCA georganiseerd is op een wijze die inspirerend kan werken voor de Utrechtse Academie, het Lectoraat, en zelfs voor de organisatie van de te ontwikkelen pre-master. De werkwijze is gebasseerd op het scheppen van een internationale omgeving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten en in gesprek kunnen komen op een hoog niveau. Het geheim van de werkwijze is (1) het organiseren van de cultuur werkplaats op basis van inhoudelijke inspirerende thema's die werkgebieden overstijgen (gekoppeld aan mensen) (2) het centraal stellen van publicaties die het niveau van onderzoeksverslagen overstijgen (3) het stimuleren van seminars waarbij de deelnemers aan het scholingstraject uitgedaagd worden zichzelf te laten zien (4) het faciliteren van training in vaardigheden waarover je nog niet beschikt. Deze structuur doet in zekere zin Amerikaans aan en werkt. In de te ontwikkelen pre-masters wordt deze structuur als basis voor het methodisch-didactisch handelen genomen. Dat betekent dat er een lijn zal dat er gewerkt zal worden op : (1) inspiratieniveau (2) produktniveau (3) ontmoetingsniveau(4) trainingniveau.
vrijdag 14 september 2007
Onderzoek & Ontwerp Pedagogische Revolutie
Onderzoek naar een geweldloze "Pedagogische Revolutie" beschouw ik als het inhoudelijk overkoepelend thema van mijn deelonderzoeken (Adolescentie in fictie, Liberal arts, Academische scholen, Schoolontwerpen).Het betreft een kritisch benadering van het hedendaagse Hoger Onderwijs. Een onderwijs dat lijkt te verzanden in bureaucratie, technocratie en neo-conservatisme. Op basis van onderzoek probeer ik te komen tot nieuwe ontwerpen (School Design/Educatief Design) in het Hoger Onderwijs die passen in de urbane post moderne samenleving waarin wij nu leven.
Een van de inspiratiebronnen voor mijn werk is het gedachtegoed van van Paul Geisler. Dit jaar verscheen bij de Amerikaanse kritische uitgeverij Peter Lang Publishers het veelzeggende "Higher Education at a Crossroads".Geisler beschrijft in deze publicatie hoe het Hoger Onderwijs lijdt aan een ziekte die hij aanduidt als "dysacademia".Deze pathologische conditie heeft zijn eigen symptomen en complicaties.Een van de symptomen die hij beschrijft is het steeds verder oprukken van een controlerende neo-liberale bureaucratie met een sterke orientatie op economisch rendament en politieke correctheid.In het verlengde daarvan schetst hij het steeds verder marginaliseren van de verdiepende, op Liberal Arts gebasseerde, opleiding-traditie.Geisler zoekt in zijn boek naar een remedie. Daarbij valt hij terug op de postmoderne filosofie van Deleuze en Serres.Dat betekent: denken in open systemen en subjectieve epistemologie gebasseerd op informele lijnen.Op basis van dit paradigma ontwikkelt hij een opleidingsconcept vanuit het principe "ontdekking"(Serres spreekt over: " the art of inventing").Iets dat doet denken aan het door mij beschreven Progressieve Liberal Arts concept.De kracht van dit opleidingsmodel is dat het kan leiden tot maximalisatie van de dynamische groei bij studenten.
Bij het lezen van Geisler moest ik meteen denken aan het inspirerende en oncoventionele werk van Jan Brandsma. Jan Brandsma, directeur van de Faculteit Educatie van de Hogeschool Utrecht, heeft de afgelopen jaren gestuurd op innovatie van het Hoger Onderwijs binnen zijn eigen faculteit(Archimedes Lerarenopleiding, Seminarium voor Ortho-pedagogiek, Instituut Theo Thijsen)en daarbuiten.Niet zonder succes. Opmerke-lijke wapenfeiten zijn geweest: het contact met de samenleving werd op alle fronten versterkt, het aantal studenten groeide explosief, en een aantal opleidingen met een werkelijk innovatieve structuur(denk aan "Ecologische Pedagogiek" en "Samen op Scholen")kwam van de grond.Daarmee is Brandsma voor mij het boegbeeld geworden vande "Pedagogische Revolutie in het Hoger Onderwijs in Nederland":een oprechte strijder tegen een voortgaand proces van "dysacademia".
Het verschijnsel "dysacademia" is echter nog lang niet tot stilstand gebracht.Het werk van Brandsma is danook niet af. Niet in de Hogeschool Utrecht en niet daarbui-ten. Bij het verder ontwikkelen van een remedie kan (zoals voorheen) het Lectoraat Vernieuwende Opleidingsmethodiek & Didactiek van Hans Jansen een belangrijke rol spelen. Dit lectoraat doet onderzoek/ontwerp (net als Geisler) naar nieuwe vormen Hoger Onderwijs.Daarbij staat steeds de combinatie van inhoudelijk & maatschappelijk "engagement" voorop.De aandacht ligt bij emancipatoire vormen van denken die vervolgens praktisch worden doorvertaald in het curriculum.De belangrijk-ste "topics" zijn:
(1) organisatie van postmoderne vormen van leren & opleiden
(2) omgaan met creatieve werkvormen (incl.digitale werkvormen)
(3) differentiatie binnen het onderwijs(bijv.cultuur, gender enz.)
(4) inbedding van Hoger Onderwijs in een mondiale urbane samenleving.
Terzijde wil ik nog opmerken dat ik op dit moment voor het lectoraat VOMD bezig ben met deelprojecten op alle 4 de deelgebieden. In het kort :(1) Topic urbanisatie: Het project "Stad, Jeugd en Opleiding" (met de gemeente Utrecht, ROC MN , NUOVO en TUMULT)(2)Topic creatieve werkvormen: Project "soap in de opleiding" (met de HU) en Project "Podcast in de opleiding" (met het ROC MN)(3)Topic postmoderne vormen van leren & opleiden: Project academische scholen (met opleidingsscholen en Archimedes Lerarenopleiding), Minor Educatief Design (met Archimedes), Project Schoolontwerpen (met de Hogeschool voor de Kunsten)en Project Liberal Arts (met de Vrije Hogeschool en Ecologische Pedagogiek)(4)Topic differentiatie : promotie onderzoek over de adolescent in fictie (met de UvA).
Een van de inspiratiebronnen voor mijn werk is het gedachtegoed van van Paul Geisler. Dit jaar verscheen bij de Amerikaanse kritische uitgeverij Peter Lang Publishers het veelzeggende "Higher Education at a Crossroads".Geisler beschrijft in deze publicatie hoe het Hoger Onderwijs lijdt aan een ziekte die hij aanduidt als "dysacademia".Deze pathologische conditie heeft zijn eigen symptomen en complicaties.Een van de symptomen die hij beschrijft is het steeds verder oprukken van een controlerende neo-liberale bureaucratie met een sterke orientatie op economisch rendament en politieke correctheid.In het verlengde daarvan schetst hij het steeds verder marginaliseren van de verdiepende, op Liberal Arts gebasseerde, opleiding-traditie.Geisler zoekt in zijn boek naar een remedie. Daarbij valt hij terug op de postmoderne filosofie van Deleuze en Serres.Dat betekent: denken in open systemen en subjectieve epistemologie gebasseerd op informele lijnen.Op basis van dit paradigma ontwikkelt hij een opleidingsconcept vanuit het principe "ontdekking"(Serres spreekt over: " the art of inventing").Iets dat doet denken aan het door mij beschreven Progressieve Liberal Arts concept.De kracht van dit opleidingsmodel is dat het kan leiden tot maximalisatie van de dynamische groei bij studenten.
Bij het lezen van Geisler moest ik meteen denken aan het inspirerende en oncoventionele werk van Jan Brandsma. Jan Brandsma, directeur van de Faculteit Educatie van de Hogeschool Utrecht, heeft de afgelopen jaren gestuurd op innovatie van het Hoger Onderwijs binnen zijn eigen faculteit(Archimedes Lerarenopleiding, Seminarium voor Ortho-pedagogiek, Instituut Theo Thijsen)en daarbuiten.Niet zonder succes. Opmerke-lijke wapenfeiten zijn geweest: het contact met de samenleving werd op alle fronten versterkt, het aantal studenten groeide explosief, en een aantal opleidingen met een werkelijk innovatieve structuur(denk aan "Ecologische Pedagogiek" en "Samen op Scholen")kwam van de grond.Daarmee is Brandsma voor mij het boegbeeld geworden vande "Pedagogische Revolutie in het Hoger Onderwijs in Nederland":een oprechte strijder tegen een voortgaand proces van "dysacademia".
Het verschijnsel "dysacademia" is echter nog lang niet tot stilstand gebracht.Het werk van Brandsma is danook niet af. Niet in de Hogeschool Utrecht en niet daarbui-ten. Bij het verder ontwikkelen van een remedie kan (zoals voorheen) het Lectoraat Vernieuwende Opleidingsmethodiek & Didactiek van Hans Jansen een belangrijke rol spelen. Dit lectoraat doet onderzoek/ontwerp (net als Geisler) naar nieuwe vormen Hoger Onderwijs.Daarbij staat steeds de combinatie van inhoudelijk & maatschappelijk "engagement" voorop.De aandacht ligt bij emancipatoire vormen van denken die vervolgens praktisch worden doorvertaald in het curriculum.De belangrijk-ste "topics" zijn:
(1) organisatie van postmoderne vormen van leren & opleiden
(2) omgaan met creatieve werkvormen (incl.digitale werkvormen)
(3) differentiatie binnen het onderwijs(bijv.cultuur, gender enz.)
(4) inbedding van Hoger Onderwijs in een mondiale urbane samenleving.
Terzijde wil ik nog opmerken dat ik op dit moment voor het lectoraat VOMD bezig ben met deelprojecten op alle 4 de deelgebieden. In het kort :(1) Topic urbanisatie: Het project "Stad, Jeugd en Opleiding" (met de gemeente Utrecht, ROC MN , NUOVO en TUMULT)(2)Topic creatieve werkvormen: Project "soap in de opleiding" (met de HU) en Project "Podcast in de opleiding" (met het ROC MN)(3)Topic postmoderne vormen van leren & opleiden: Project academische scholen (met opleidingsscholen en Archimedes Lerarenopleiding), Minor Educatief Design (met Archimedes), Project Schoolontwerpen (met de Hogeschool voor de Kunsten)en Project Liberal Arts (met de Vrije Hogeschool en Ecologische Pedagogiek)(4)Topic differentiatie : promotie onderzoek over de adolescent in fictie (met de UvA).
donderdag 13 september 2007
Onderzoek & Ontwerp Liberal Arts
Vooropgesteld dat alle gesprekspartners akkoord gaan, is besloten de pre-masters/minor Liberal Arts onder te gaan brengen bij de opleiding (Ecologische) Pedagogiek van de Hogeschool Utrecht. Dat hiervoor is gekozen heeft vooral te maken met de brede pedagogische benadering van deze innovatieve opleiding. Op korte termijn lijkt dat tot snellere resultaten te kunnen leiden dan een samen werking met bijv. Creative Industries (HU) of de Lerarenoppleiding (FE). Inmiddels heeft met de projectleiding (Marcel Meer) overleg plaatsgevonden, alsook met de directeur van de Vrije Hogeschool(Marja Molenaar). In de komende maand wordt een eerste schets gemaakt van de pre-masters, die het karakter zal hebben van een opleiding "brede academische vaardigheden". In een voorgaand schrijven is al benadrukt dat het hier gaat om een progressief Liberal Arts concept. Dit concept kan vervolgens als basis dienen voor een concrete uitwerking van het opleidingsmodel. Verder is het zaak dat op korte termijn de potentiele partners met elkaar om de tafel gaan zitten. We zitten nu nog goed op schema. Jos Theunis
sen (FE/Minoren) is op de hoogte van de ontwikkeling en is ons aanspreekpunt als het gaat om de erkenning van deze pre-masters.
sen (FE/Minoren) is op de hoogte van de ontwikkeling en is ons aanspreekpunt als het gaat om de erkenning van deze pre-masters.
Onderzoek & Ontwerp Academische Scholen
De Academische Scholen beginnen in de praktijk te werken. In de meeste scholen zijn initiatieven ontstaan en worden ze zelfs uitgebreid. Op 2 scholen werd deze week een nieuwe impuls gegeven die zeker de moeite waard. Het gaat daarbij om het Delta College (Utrecht) en het Scala College (Alphen aan de Rijn).
Dinsdag 11 september heeft het Delta College definitief besloten dat ze in het kader van het project " Academische
Scholen" ook het project "Schoolontwerpen Nieuwe Stijl" willen adopteren. Daarmee gaat gewerkt worden aan het project "inspelen op verschillende leerstijlen" en het "ontwerpen van een nieuwe schoolomgeving". Er begint zich langzaam een team te vormen. Fiona Witteman is de contactpersoon voor de Hogeschool voor de Kunsten. Paul de Ruyter zal degene zijn via wie het contact bij het Delta loopt. Mogelijk gaat gewerkt worden op 2 vestigingen, maar het kan ook op 1 vestiging. Op 24 september wordt de uitvoering gestart. Van de kant van de Hogeschool Utrecht zal Colinda Burger daarbij aanwezig zijn. Zij is met name betrokken bij het project "inspelen op verschillende leerstijlen" en zal de verschillende verhalen ook proberen te integreren. In de benadering die gekozen zal worden worden de deelprojecten overigens niet los van elkaar gezien. Delta is "een academische school in wording". Alle genoemde processen dragen daartoe bij.
Donderdag 13 september is contact geweest met het Scala College in de persoon van Marinka Drost rondom de uitbreiding van het project "Academische Scholen". Er bestaat interesse om naast het reeds opgestarte project voor het ontwerpen van een nieuwe leeromgeving (met studenten van Educatief Design) nu ook de mogelijkheid te onderzoeken voor een project "zelfstandig werken" voor HAVO 5 leerlingen. Gesprekken zijn gaande met de bedoeling om het Scala College als een echte academische school, die onderzoekt en ontwerpt op alle niveaus, op de kaart te zetten.Contactpersoon voor Scala wat betreft het HAVO 5 project is Marinka Drost. Contactpersoon inzake het totaal is Jacob de Ruyter.Caroline van Leeuwen is de contactpersoon op deze school vanuit de lerarenopleiding.
Behalve over deze twee scholen is er veel meer te melden over de ontwikkelingen rondom de Academische Scholen van de Utrechtse Educatieve Faculteit. Voor meer informatie is Eva van Berne contactpersoon. E-mail : eva.vanberne@hu.nl
Dinsdag 11 september heeft het Delta College definitief besloten dat ze in het kader van het project " Academische
Scholen" ook het project "Schoolontwerpen Nieuwe Stijl" willen adopteren. Daarmee gaat gewerkt worden aan het project "inspelen op verschillende leerstijlen" en het "ontwerpen van een nieuwe schoolomgeving". Er begint zich langzaam een team te vormen. Fiona Witteman is de contactpersoon voor de Hogeschool voor de Kunsten. Paul de Ruyter zal degene zijn via wie het contact bij het Delta loopt. Mogelijk gaat gewerkt worden op 2 vestigingen, maar het kan ook op 1 vestiging. Op 24 september wordt de uitvoering gestart. Van de kant van de Hogeschool Utrecht zal Colinda Burger daarbij aanwezig zijn. Zij is met name betrokken bij het project "inspelen op verschillende leerstijlen" en zal de verschillende verhalen ook proberen te integreren. In de benadering die gekozen zal worden worden de deelprojecten overigens niet los van elkaar gezien. Delta is "een academische school in wording". Alle genoemde processen dragen daartoe bij.
Donderdag 13 september is contact geweest met het Scala College in de persoon van Marinka Drost rondom de uitbreiding van het project "Academische Scholen". Er bestaat interesse om naast het reeds opgestarte project voor het ontwerpen van een nieuwe leeromgeving (met studenten van Educatief Design) nu ook de mogelijkheid te onderzoeken voor een project "zelfstandig werken" voor HAVO 5 leerlingen. Gesprekken zijn gaande met de bedoeling om het Scala College als een echte academische school, die onderzoekt en ontwerpt op alle niveaus, op de kaart te zetten.Contactpersoon voor Scala wat betreft het HAVO 5 project is Marinka Drost. Contactpersoon inzake het totaal is Jacob de Ruyter.Caroline van Leeuwen is de contactpersoon op deze school vanuit de lerarenopleiding.
Behalve over deze twee scholen is er veel meer te melden over de ontwikkelingen rondom de Academische Scholen van de Utrechtse Educatieve Faculteit. Voor meer informatie is Eva van Berne contactpersoon. E-mail : eva.vanberne@hu.nl
dinsdag 11 september 2007
Onderzoek & Ontwerp Liberal Arts
In het september nummer van het NIVON blad/ Toorts is een intervieuw te lezen met Arjo Klamer, hoogleraar culturele economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en stichter van de Academia Vitae in Deventer. De Academia Vitae in Deventer werkt, net als de Vrije Hogeschool in Driebergen en het Utrechtse University College, op basis van het Amerikaanse Liberal Arts College idee.Een concept dat zich kan verheugen op een groeiende belangstelling in Nederland. Dat maakt het langzaam maar zeker wel belangrijk de verschillende "scholen van denken" binnen dit concept te gaan onderscheiden. Om daartoe een aanzet te geven wil ik een onderscheid maken tussen :
- het traditionele Liberal Arts College idee
- het progressieve Liberal Arts College idee
Het traditionele Liberal Arts College idee kenmerkt zich vooral door de aandacht voor een brede ontwikkeling waarbij veel aandacht wordt besteed aan de klassieken ("back to Homer"). Op basis van de klassieke filosofie (vergelijkbaar met het oude gymnasium) worden studenten ingevoerd in de traditionele cultuurwaarden. Deze vorm van denken heeft doorgaans een eurocentrisch karakter. In het opleidingsmodel wordt uitgegaan van een sterke persoonlijke verbinding tussen docent-student die doet denken aan Plato's Academie. De orientatie is cognitief-reflectief. Omdat het gaat om particulier onderwijs gaat het vaak om elitaire vormen van Hoger Onderwijs. Het geheel doet wat (neo-) conservatief aan. In deze traditie staan (voor zover ik kan beoordelen) in Nederland : Ad Verbrugge en Arjo Klamer. In de VS valt te denken aan Martha Nussbaum.
Het progressieve Liberal Arts College idee kenmerkt zich ook door aandacht voor de brede ontwikkeling, maar nu in relatie tot de ontwikkeling van het vrije "creative genius" (Jobs/Apple adagium: "who push the human race further").Deze opleiding kenmerkt zich maar zeer ten dele door een orientatie op het verleden. Het gaat er vooral om studenten aan te sporen "anders te denken", buiten de gebaande paden, dus ook buiten de bestaande vakdisciplines, om zo te komen tot kwalitatief hoogwaardige orginele toekomstgeorienteerde creaties en/of uitvindingen.Deze vorm van onderwijs zoekt vooral naar nieuwe mogelijkheden die passen in een postmoderne multi-cultur ele, cross-mediale en urbane samenleving.De grondslag van dit opleidings model is creatief-pragmatisch. Dat betekent dat onderwijs dynamisch, open, toeganke lijk, digitaal en internationaal dient te zijn. In dit verband denk ik aan het werk van Richard Rorty en Michel Serres. Te denken valt aan de opzet van : de Lowland Academy, en de Amsterdam School of Cultural Analysis (ASCA).
Het Lectoraat Vernieuwende Opleidingsmethodiek & Didactiek positioneert zich nadruk kelijk binnen de progressieve toekomstgerichte traditie als het gaat om de verdere ontwikkeling van het concept Liberal Arts. Dat betekent dat er vooral gewerkt wordt vanuit de kritische filosofie en de postmoderne filosofie. Kenmerkend is de student en te leren "hun eigen verhaal te leven" en "hun persoonlijk leeproces daar zoveel mogelijk op af te stemmen". Inmiddels is door Lector Hans Janssen en de kenniskring VOMD een in dit verband bruikbaar opleidingsmodel "Levend Leren" ontwikkeld. Dit succesvolle concept vinden we (reeds) terug in de minor "De Derde Verdieping" en de masteropleiding "Ecologische Pedagogiek" van de Hogeschool Utrecht.Mogelijkheden worden onderzocht voor het verder uitzetten van dit opleidingsmodel binnen de Vrije Hogeschool (met steun van de Ionastichting en de Woutschotengroep).Ook is overleg gaande met Huib de Jong (CvB van de HU), Dick de Wolff (Directeur Faculteit Educatie van de HU ) Loek Vrooman (Manager Utrechtse Academie) Marcel Meer (Manager Ecolo gische Pedagogiek) en Stef Heinsman (Directeur Archimedes Lerarenopleiding) over het verder ontwikkelen en uitbouwen van de genoemde progressieve en praktische Liberal Arts variant binnen de HU.
- het traditionele Liberal Arts College idee
- het progressieve Liberal Arts College idee
Het traditionele Liberal Arts College idee kenmerkt zich vooral door de aandacht voor een brede ontwikkeling waarbij veel aandacht wordt besteed aan de klassieken ("back to Homer"). Op basis van de klassieke filosofie (vergelijkbaar met het oude gymnasium) worden studenten ingevoerd in de traditionele cultuurwaarden. Deze vorm van denken heeft doorgaans een eurocentrisch karakter. In het opleidingsmodel wordt uitgegaan van een sterke persoonlijke verbinding tussen docent-student die doet denken aan Plato's Academie. De orientatie is cognitief-reflectief. Omdat het gaat om particulier onderwijs gaat het vaak om elitaire vormen van Hoger Onderwijs. Het geheel doet wat (neo-) conservatief aan. In deze traditie staan (voor zover ik kan beoordelen) in Nederland : Ad Verbrugge en Arjo Klamer. In de VS valt te denken aan Martha Nussbaum.
Het progressieve Liberal Arts College idee kenmerkt zich ook door aandacht voor de brede ontwikkeling, maar nu in relatie tot de ontwikkeling van het vrije "creative genius" (Jobs/Apple adagium: "who push the human race further").Deze opleiding kenmerkt zich maar zeer ten dele door een orientatie op het verleden. Het gaat er vooral om studenten aan te sporen "anders te denken", buiten de gebaande paden, dus ook buiten de bestaande vakdisciplines, om zo te komen tot kwalitatief hoogwaardige orginele toekomstgeorienteerde creaties en/of uitvindingen.Deze vorm van onderwijs zoekt vooral naar nieuwe mogelijkheden die passen in een postmoderne multi-cultur ele, cross-mediale en urbane samenleving.De grondslag van dit opleidings model is creatief-pragmatisch. Dat betekent dat onderwijs dynamisch, open, toeganke lijk, digitaal en internationaal dient te zijn. In dit verband denk ik aan het werk van Richard Rorty en Michel Serres. Te denken valt aan de opzet van : de Lowland Academy, en de Amsterdam School of Cultural Analysis (ASCA).
Het Lectoraat Vernieuwende Opleidingsmethodiek & Didactiek positioneert zich nadruk kelijk binnen de progressieve toekomstgerichte traditie als het gaat om de verdere ontwikkeling van het concept Liberal Arts. Dat betekent dat er vooral gewerkt wordt vanuit de kritische filosofie en de postmoderne filosofie. Kenmerkend is de student en te leren "hun eigen verhaal te leven" en "hun persoonlijk leeproces daar zoveel mogelijk op af te stemmen". Inmiddels is door Lector Hans Janssen en de kenniskring VOMD een in dit verband bruikbaar opleidingsmodel "Levend Leren" ontwikkeld. Dit succesvolle concept vinden we (reeds) terug in de minor "De Derde Verdieping" en de masteropleiding "Ecologische Pedagogiek" van de Hogeschool Utrecht.Mogelijkheden worden onderzocht voor het verder uitzetten van dit opleidingsmodel binnen de Vrije Hogeschool (met steun van de Ionastichting en de Woutschotengroep).Ook is overleg gaande met Huib de Jong (CvB van de HU), Dick de Wolff (Directeur Faculteit Educatie van de HU ) Loek Vrooman (Manager Utrechtse Academie) Marcel Meer (Manager Ecolo gische Pedagogiek) en Stef Heinsman (Directeur Archimedes Lerarenopleiding) over het verder ontwikkelen en uitbouwen van de genoemde progressieve en praktische Liberal Arts variant binnen de HU.
Abonneren op:
Reacties (Atom)